Het Oost-Nederlandse landschap van stuwwallen en dekzanden is ook voor Neede typerend. Het is gevormd tijdens het IJstijdvak, dat plm. 10.000 jaar geleden eindigde. Het landijs uit Scandinavië was hier zo’n 200.000 jaar geleden, maar ook voor en na deze periode sloeg de koude toe. Tussendoor was het soms nog warmer dan nu. In zo’n relatief warme periode is in moerassig gebied (oerstroom van de Rijn) de blauwe klei afgezet, die van de geologen van der Vlerk en Florschütz de naam Needien ontving. Ook het tijdperk van ontstaan, zo’n 400.000 jaar geleden, werd er mee aangeduid.

Hoewel er nu weer andere termen worden gebruikt, is de naam Needien (uit te spreken op z’n Frans als Neediën) nog niet vergeten. De term is duidelijk van de plaatsnaam Neede afgeleid en dus typisch voor ons dorp. Geologische formaties dragen dikwijls de naam van de plaats of streek, waar zij voor het eerst zijn ontdekt.

Met “Needien”(of: Needse klei) wordt dus de vette grondsoort bedoeld, die vroeger in een aantal steen- en pannenfabrieken op en rond de Needse Berg werd verwerkt. Zij was te vinden in een strook op de west helling van deze langgerekte heuvel, ongeveer waar nu de trimbaan ligt. De voormalige groeven staan voor een deel onderwater of gaan schuil onder van nature opgeschoten bomen en struiken.

Andere oude groeven in de Needse Berg zijn ontstaan door het graven van een zandige gele leem, die aanzienlijk eerder dan het Needien (10 miljoen jaar geleden) in zee is afgezet. In dit zogenaamde pêle-mêle zijn dan ook de resten van zeedieren gevonden, zoals walvissen en haaien.

Het Needien daarentegen bevat fossielen van moerasplanten en landzoogdieren: van de kleine rosse woelmuis tot de (uitgestorven) Woudolifant, die nog groter werd (4,5 meter) dan de befaamde Mammoet uit de laatste IJstijd.

Door: Adriaan Buter